Wat deelnemers maandelijks zien in hun pensioenoverzicht, moet ook zichtbaar zijn voor hun bestuur. Met die gedachte ontwikkelde APG een dashboard voor fondsen in de solidaire premieregeling. Het biedt inzicht in rendement, (opgebouwde en wisselende) vermogens en gedrag van deelnemers en moet bestuurders helpen bepalen wanneer uitleg nodig is en wanneer juist niet.
In het oude stelsel was besturen overzichtelijker, weet Chief Client Officer (CCO) Wim Koeleman van APG. “In het vorige stelsel, het ftk, wisten pensioenfondsbestuurders heel goed hoe hoog het pensioen van hun deelnemers was. De pensioengrondslag keer het opbouwpercentage, daar rolt wat uit, en verder had je één keer per jaar een besluit over de verhoging. Als de dekkingsgraad er goed voorstaat, nam je dat besluit en dan is dat het nieuwe pensioen. Dat had je zelf in de hand”, zegt hij in een interview met vakmedium PensioenPro.
Die voorspelbaarheid is voor fondsen met de overstap naar de nieuwe regels voor pensioenen verdwenen. In de solidaire premieregeling hebben deelnemers namelijk een persoonlijk pensioenvermogen dat zich maandelijks ontwikkelt. Bewegingen op de financiële markten zijn daardoor direct zichtbaar. Juist dat maakt inzicht cruciaal, stelt Koeleman. “Deelnemers zien in hun persoonlijke omgeving hun rendement en wat dat doet met hun verwachte pensioen. Als bestuur weet je niet automatisch wat zij te zien krijgen. Maar dat zou eigenlijk wel moeten, om te begrijpen wat er leeft en om te kunnen beoordelen of de regeling doet wat was beoogd.”
Dashboard als bestuurlijk hulpmiddel
Het door APG ontwikkelde dashboard is bedoeld om dat inzicht te bieden. Besturen krijgen per leeftijdscohort zicht op de ontwikkeling van pensioenvermogens, het behaalde rendement en de opbouw daarvan. Ook collectieve vermogens, zoals de solidariteitsreserve, zijn opgenomen. Daarnaast laat het dashboard zien hoe deelnemers zich gedragen: hoe vaak zij inloggen, welke vragen zij stellen en wanneer contact toeneemt.
Koeleman stelt in het artikel op de website van PensioenPro dat het daarbij niet gaat om voortdurend ingrijpen. “Het gaat erom patronen te herkennen. Wanneer is duiding nodig? Wanneer volstaat monitoren? En wanneer is rust juist het beste signaal richting deelnemers?” Het formele handelingsperspectief van besturen is in het nieuwe stelsel beperkter dan voorheen. Premie‑ en indexatiebeleid zijn weggevallen en het beleggingsbeleid ligt voor meerdere jaren vast binnen afgesproken kaders. Daarmee verschuift het zwaartepunt. “Als bestuur is hierdoor het belangrijkste sturingsmiddel dat je echt hebt, communicatie”, zegt Koeleman. “Duiding, toelichting en zorgen dat je dat via de juiste middelen en op het juiste moment doet. Dat is de realiteit in de nieuwe wereld.”
Praktijkervaring bpfBOUW
Ook bij bpfBOUW, dat sinds begin 2026 is ingevaren, wordt het dashboard inmiddels gebruikt. Het fonds dacht in co-creatie mee over het nieuwe dashboard. Bestuurder Eline Lundgren zegt in aansluitend gesprek met APG de meerwaarde ervan te zien. “Je ziet patronen in gedrag van cohorten deelnemers. Dat helpt om beter te bepalen: moeten we iets duiden, of juist niet?” Volgens Lundgren zit de waarde vooral in die combinatie. “Deelnemers zullen bewegingen niet altijd goed kunnen interpreteren. Soms daalt een potje, terwijl de verwachte uitkering juist stijgt. Dat wordt mogelijk niet begrepen en daar kun je dan gericht en rustig over communiceren.” Die rust is cruciaal. “Niet elke schommeling vraagt om actie. Pensioen is een langetermijnproduct. Te snel communiceren kan juist onrust veroorzaken.”
Het dashboard helpt het bestuur keuzes onderbouwd te maken. Volgens Koeleman is dat ook precies het doel. “We hebben wel informatie van verzekeraars en ppi’s die al dc-regelingen hebben. Bij werkgevers die net over zijn van een db- naar een dc-regeling komen er in het begin wel meer vragen, maar na verloop van tijd wordt er eigenlijk niet zoveel gereageerd. Ook als beleggingen soms naar beneden gaan; dan lijden mensen in stilte. Maar het is ook niet zo dat ze er nou zoveel aan willen of kúnnen doen. Dus dat is een kwestie van erachter komen. Vandaar ook dat we dit aan het ontwikkelen zijn voor de fondsbesturen, want die zijn hier net zo nieuwsgierig naar.’
Lees het volledige interview op pensioenpro.nl (alleen toegankelijk voor abonnees).