Wat zeggen 53,8 miljoen deelnemerschappen over pensioen en de arbeidsmarkt?

Achter elk getal zit een verhaal. In de rubriek ‘Cijfers die tellen’ staat steeds één cijfer centraal dat iets zegt over pensioen, APG of de wereld eromheen. In deze aflevering richten we ons op de 53,8 miljoen deelnemerschappen die APG in 2025 administreerde voor de aangesloten pensioenfondsen. Wat zegt dit enorme aantal over pensioenuitvoering en de veranderende arbeidsmarkt? Pensioenvoorlichter Fabian Schumans en jurist Jesse Rijks geven antwoord.

Een deelnemerschap is de registratie van een werknemer die via een werkgever pensioen opbouwt bij een van de fondsen waarvoor APG de administratie uitvoert. Een werknemer kan gedurende zijn of haar loopbaan meerdere deelnemerschappen hebben, bijvoorbeeld door wisseling van werkgever, fonds of dienstverband. Achter de miljoenen deelnemerschappen die APG administreert, schuilen voortdurend veranderingen. Denk aan aanpassingen in salaris of contracttype, meer of minder uren werken, arbeidsongeschiktheid en pensionering.

Het exacte aantal wijzigingen – of 'mutaties' in jargon – binnen al deze deelnemerschappen is niet vast te stellen, maar iedere deelnemer maakt tijdens zijn loopbaan veranderingen mee die invloed kunnen hebben op de pensioenopbouw. Daarom moeten deze wijzigingen zorgvuldig worden verwerkt, omdat ze gevolgen kunnen hebben voor de opbouw en uitkering van het pensioen.

Jullie lopen al aardig wat jaren rond in de pensioensector. Wat zeggen de miljoenen deelnemerschappen en de voortdurende veranderingen daarin over de manier waarop mensen tegenwoordig werken en leven?

Schumans: "Het hoge aantal mutaties laat zien hoe sterk de arbeidsmarkt veranderd is. Waar werknemers vroeger vaak hun hele loopbaan in dezelfde sector werkzaam bleven, wisselen mensen tegenwoordig vaker van baan, werken ze tijdelijk als zelfstandige, gaan er even tussenuit of kiezen voor deeltijdwerk. Al deze veranderingen laten hun sporen na in de pensioenadministratie. Dat is ook een van de redenen waarom er een vernieuwd pensioenstelsel is gekomen. In het ‘oude’ pensioenstelsel kunnen zulke keuzes behoorlijk nadelige gevolgen hebben voor je pensioen. In het vernieuwde stelsel zijn die nadelen kleiner, omdat de opbouw veel directer gekoppeld is aan het premiebedrag dat de deelnemer en werkgever daadwerkelijk inleggen en beter aansluit bij de leeftijd van de deelnemer."

Rijks: "Het verschilt ook per sector. In het onderwijs zien we bijvoorbeeld veel mutaties doordat mensen van functie wisselen, van onderwijsassistent doorgroeien naar leerkracht of op andere manieren binnen de sector bewegen. Dat gebeurde vroeger ook al, maar het blijft een sector waarin relatief veel verandert."

Er zijn vele soorten mutaties die op kunnen treden binnen een deelnemerschap. Wat is er één die niet zo bekend is, maar toch veel invloed kan hebben op pensioen?

Schumans: “Echtscheidingen zijn een goed voorbeeld van een mutatie met veel impact. We zien regelmatig dat mensen er pas jaren later achter komen dat wat zij dachten geregeld te hebben, helemaal niet geregeld is. Ze hebben bijvoorbeeld wel iets gedaan voor het ouderdomspensioen, maar niet voor het partnerpensioen, of andersom. Ik werk inmiddels zo’n twintig jaar in de pensioenwereld, en mijn ervaring is dat ongeveer zeven op de tien mensen hun pensioen bij een scheiding anders geregeld hebben dan ze dachten. Vaak ontdekken ze dat pas als ze met pensioen gaan, een nieuwe partner krijgen of ziek worden. Dan ga je nadenken over je pensioen en kom je erachter dat er iets ontbreekt. Tegen die tijd is het vaak veel lastiger om nog iets te herstellen."

De gevolgen van arbeidsongeschiktheid kunnen ook groot zijn voor het pensioen, en daar krijgen we dan ook veel vragen over. Maar de meeste vragen krijgen we misschien wel over pensionering. Mensen hebben dan begeleiding nodig bij de keuzes die ze moeten maken. Eigenlijk is iedere mutatie binnen een deelnemerschap van belang."

Rijks: "Dat is precies het lastige. Er bestaat niet zoiets als dé belangrijkste mutatie. Dat hangt altijd af van het perspectief van de deelnemer.”

Idealiter wordt elke mutatie correct en op tijd doorgegeven door de werkgever. Wat gebeurt er als gegevens ontbreken of niet actueel zijn?

Rijks: "Dan vragen we eerst de werkgever om de gegevens alsnog aan te leveren. In onze systemen draaien controles die signaleren wanneer gegevens ontbreken of afwijken van wat we verwachten. Daarnaast vergelijken we gegevens met informatie van bijvoorbeeld het UWV. Als daar verschillen uit komen, vragen we de werkgever om uitleg. Pensioenadministratie is een samenspel tussen werkgevers, deelnemers, instanties zoals het UWV en wij als uitvoerder. Werkgevers leveren de gegevens aan, wij controleren die met verschillende bronnen en deelnemers trekken aan de bel als er iets ontbreekt. Zo zorgen we er samen voor dat pensioenrechten op de juiste gegevens zijn gebaseerd.

De Nederlandsche Bank controleert daar ook op. We moeten kunnen aantonen dat de pensioenrechten die iemand krijgt, overeenkomen met de gegevens die ooit door de werkgever zijn aangeleverd. Klopt die bron niet, dan klopt de uitkomst ook niet."

Schumans: “Pensioenadministratie is de basis van alles. Zo moet ik op tijd weten wat er verandert, om mensen de juiste begeleiding te kunnen geven. Pensioenadministratie lijkt misschien iets technisch, maar achter iedere mutatie zit een gebeurtenis in iemands leven. Een nieuwe baan, een scheiding, ziekte of pensionering. En al die gebeurtenissen hebben gevolgen voor de opbouw en uitkering van het pensioen. Daarom is het zo belangrijk dat die gegevens kloppen.”