‘Werkgevers zijn geen pensioenadviseurs, wel wegwijzers’

Pensioenfondsen en uitvoerders zitten midden in een ongekend omvangrijke transitie.  Toch staat pensioen bij veel ondernemers niet bovenaan de agenda. En dat hoeft volgens Rosa d’Adelhart Toorop ook niet. Als verantwoordelijk beleidsadviseur pensioen bij VNO-NCW en MKB-Nederland vertegenwoordigt zij werkgevers in Den Haag en in de pensioensector. Haar boodschap is simpel: laat het (vernieuwde) stelsel werken, ontzorg werkgevers en help hen om werknemers met pensioenvragen snel op de juiste plek te krijgen.

Als het over de rol van werkgevers bij pensioenzaken gaat, ontstaat al snel het beeld van grote ondernemingen met een HR-afdeling en gespecialiseerde pensioenadviseurs. Maar dat is volgens Rosa d’Adelhart Toorop niet de werkelijkheid van het merendeel van de Nederlandse werkgevers. In kleine ondernemingen komen veel verantwoordelijkheden samen bij één persoon. “Als je twee mensen op de loonlijst hebt, ben je als ondernemer finance, HR en hoofd sales tegelijk”, zegt ze. Pensioen is dan maar een van de vele onderwerpen die aandacht vragen, weet d’Adelhart Toorop. “Kleine werkgevers weten dat zij bij een pensioenfonds zijn aangesloten en betalen de premies, maar beschikken zelden over diepgaande pensioenkennis.”

Die praktijk bepaalt ook hoe VNO-NCW en MKB-Nederland naar het vernieuwde pensioenstelsel kijken. Vanuit haar landelijke rol houdt d’Adelhart Toorop zich bezig met wet- en regelgeving en overlegt zij met vakbonden, pensioenfondsen, verzekeraars en ministeries. Tegelijkertijd wil ze vooral een spreekbuis zijn voor de kleinere ondernemer, die in discussies over het pensioenstelsel gemakkelijk uit beeld raakt.

De transitie moet juist géén ondernemersvraagstuk worden
De overgang naar het vernieuwde pensioenstelsel verloopt volgens haar tot nu toe voorspoedig. Dat de overgang bij werkgevers relatief weinig onrust veroorzaakt, beschouwt zij niet als een teken van desinteresse; het toont aan dat de sector zijn werk doet. “Ik wil helemaal niet dat ondernemers naast het echte ondernemen ook nog wakker liggen van de stelseltransitie. Het is juist goed als we dat binnen de sector en in Den Haag regelen en werkgevers daarin ontzorgen.”

Vooral kleine werkgevers hebben namelijk andere zorgen. Zij moeten klanten bedienen, salarissen betalen en omgaan met personeelstekorten, ziekteverzuim en problemen als netcongestie. “De technische inrichting van een pensioenregeling staat daar ver vanaf. Begrippen als beschermingsrendement, solidariteitsreserve of een solidaire premieregeling spelen zich voor hen vooral onder de motorkap af.”

Meer zekerheid over de kosten
Toch levert het vernieuwde stelsel werkgevers concrete voordelen op, weet d’Adelhart Toorop. De belangrijkste daarvan is volgens haar premiestabiliteit. “In het oude stelsel konden premies sterk oplopen door veranderingen in bijvoorbeeld de rente. Voor ondernemingen met veel personeel en beperkte marges kon dat grote gevolgen hebben. Het vernieuwde stelsel geeft werkgevers meer zekerheid over hun pensioenkosten. Daarnaast past het beter bij een arbeidsmarkt waarin mensen vaker van baan en sector wisselen of tijdelijk als zelfstandige werken. De oude doorsneesystematiek was gebaseerd op werknemers die een groot deel van hun loopbaan bij dezelfde werkgever of binnen dezelfde sector bleven. Die werkelijkheid is veranderd.”

Daar past ook bij dat de overgang van werk naar pensioen minder zwart-wit wordt. Nu is het nog vaak: de ene dag volledig werken, de volgende dag volledig met pensioen. d’Adelhart Toorop pleit voor meer ruimte om geleidelijk af te bouwen. “Het zou minder een ravijn en meer een glijbaan richting pensionering worden. Werkgever en werknemer kunnen dan samen kijken naar belastbaarheid, wensen en mogelijkheden. En ja, veel van die mogelijkheden bestaan al, zoals deeltijdpensioen of het naar voren of achteren schuiven van de pensioendatum. Maar juist binnen het midden- en kleinbedrijf zijn die mogelijkheden vaak nog onbekend.”

Werkgever als wegwijzer
Dat betekent niet dat werkgevers voortaan pensioenadviseur moeten worden. Integendeel. Technische vragen over de persoonlijke pensioensituatie horen volgens d’Adelhart Toorop thuis bij het pensioenfonds of bij de uitvoerder. Wel kan de werkgever werknemers helpen om de juiste informatie te vinden. “Een werkgever kan een werknemer op het goede spoor zetten. Dat kan het deelnemersportaal van het pensioenfonds zijn, een telefonische servicedesk of Mijnpensioenoverzicht.nl. Die verwijzende rol is belangrijk, omdat werknemers niet altijd weten bij welk fonds of welke verzekeraar hun pensioen is ondergebracht.”

Hier ligt ook een duidelijke opdracht voor pensioenfondsen, stelt ze. Werkgevers moeten praktische informatie kunnen vinden en gebruiken zonder zelf teksten te hoeven schrijven of extern advies in te kopen. “Denk aan standaardbrieven, begrijpelijke uitleg en concrete antwoorden op vragen als: kan ik eerder stoppen, minder gaan werken of mijn pensioen later laten ingaan?” De werkgever wil immers vooral weten: ik heb een werknemer met een vraag. Waar kan ik die naartoe sturen en hoe zorg ik dat hij of zij wordt geholpen? Digitale dienstverlening kan daarbij veel betekenen, zeker als een ondernemer ’s avonds of in het weekend personeelszaken afhandelt. “Maar technologie zou niet het enige loket moeten zijn. Als een ondernemer vastloopt, de juiste woorden niet kent of geen passend antwoord krijgt, moet er iemand bereikbaar zijn.”

Vertrouwen begint bij bereikbaarheid
Bereikbaarheid helpt ook voor het vertrouwen in pensioenfondsen. Hoewel het daarmee volgens d’Adelhart Toorop over het algemeen wel goed zit, kan er druk op komen te staan wanneer communicatie hard of onbegrijpelijk wordt. Bijvoorbeeld bij discussies over de vraag of een onderneming verplicht bij een bedrijfstakpensioenfonds is aangesloten. “Juist op zulke momenten telt niet alleen of een fonds juridisch gelijk heeft, maar ook hoe een werkgever wordt benaderd. Heldere uitleg, bereikbaarheid en oog voor de situatie van een kleine ondernemer kunnen voorkomen dat een uitvoeringskwestie uitgroeit tot wantrouwen in het stelsel.”

VNO-NCW en MKB-Nederland vervullen daarbij een verbindende rol. Veel leden zijn brancheorganisaties, die op hun beurt signalen ontvangen van individuele ondernemers. Wanneer een probleem breder speelt of samenhangt met wet- en regelgeving, brengt d’Adelhart Toorop het onder de aandacht van het ministerie van SZW, de koepels van pensioenfondsen en pensioenverzekeraars en de vakbonden. Op die manier zijn in de afgelopen jaren verschillende open eindjes in de pensioenwetgeving aangepakt. Ook bij nieuwe vraagstukken, zoals de mogelijke uitbreiding van de pensioenplicht en de precieze zorgplicht van werkgevers, blijft die signalerende en belangenbehartigende rol nodig. d’Adelhart Toorop: “Voor werkgevers is vooral de verdeling van verantwoordelijkheden bij keuzebegeleiding belangrijk. Wie helpt werknemers bijvoorbeeld bij vragen over eerder stoppen, deeltijdpensioen of straks bij het opnemen van een bedrag ineens? Niet alles is al uitgekristalliseerd. Voor mij staat wel vast dat de oplossing niet kan zijn dat iedere kleine ondernemer een pensioendeskundige moet worden.”