Private beleggingen

Private beleggingen

Een deel van het pensioenvermogen belegt APG in private beleggingen. Vanwaar de keuze voor deze niet-beursgenoteerde investeringen? Wat leveren ze op? Wat is hun verhaal? Hier gaan we er dieper op in.

Thema
Lange termijn beleggen
Collectie inhoud
11 Publicaties

“In Nederland zullen grote beleggers meer moeten investeren in infrastructuur”

Gepubliceerd op: 16 augustus 2022

553 miljard euro. Dat is het totaal belegd vermogen van APG wereldwijd (stand eind juni 2022). Doel: een goed pensioen in een leefbare wereld voor de deelnemers van de fondsen. De portefeuille is vanzelfsprekend gespreid. Van investeringen in windmolenparken in Zeeland tot Australische beursgenoteerde aandelen in winkels. En van veilige obligaties tot de wat meer fluctuerende handel in goud of soja. Wie zijn de mensen achter die beleggingen? Wat drijft ze? Welke keuzes maken ze? En waarom?

In deze aflevering van de serie De beleggers: Jan-Willem Ruisbroek, hoofd investeringsstrategie infrastructuur bij APG.

Ruisbroek heeft alle reden een blij man te zijn. Onlangs werd APG tijdens de IPE Real Estate Awards 2022 in Amsterdam verkozen tot Real Assets & Infrastructure Investor of the Year. En dat voor het tweede jaar op rij. APG laat “opnieuw sterk leiderschap zien in de wereldwijde investeringsstrategie voor infrastructuur”, aldus het juryrapport. Waar andere grote infrastructuurbeleggers volgens de jury prat gaan op investeringen in onder meer de energietransitie, kijkt APG verder en belegt bijvoorbeeld ook in digitale infrastructuur. “Deze award laat zien dat onze strategie wordt beschouwd als goed en onderscheidend. Het vormt een mooi compliment voor wat we doen”, zegt Ruisbroek.

Volgens het juryrapport kijkt APG verder dan veel andere grote infrastructuurbeleggers. Toch zal er op infra-gebied nog veel winst te behalen zijn. Op welk vlak is er werk aan de winkel voor jullie?
“In Nederland zullen institutionele beleggers, en wij dus ook, meer kapitaal moeten investeren in infrastructuur. Grote beleggers in het buitenland investeren vaak meer dan 20 procent van hun kapitaal in infrastructuur, voor Nederlandse beleggers is dit veel minder. Het extra geld is hard nodig. Zo schat het Internationaal Energie Agentschap dat er jaarlijks meer dan 4 biljoen dollar, dat zijn twaalf nullen, nodig is om wereldwijd tot een zogeheten net-zero-maatschappij te komen. Dat wil zeggen dat de totale wereldwijde uitstoot van broeikasgassen lager is dan of gelijk is aan de uitstoot die uit de atmosfeer wordt verwijderd. Die 4 biljoen moet voornamelijk vloeien naar nieuwe infraprojecten zoals elektriciteitsnetwerken en duurzame energiebronnen.”


De beleggingsstrategie van APG op het gebied van infrastructuur stoelt op vijf zogenaamde megatrends. Een daarvan is geopolitiek: neem bijvoorbeeld een assertievere houding van China. Dat land investeert enorme bedragen in infrastructuurprojecten in zich ontwikkelende landen. Wat als China zijn enorme financiële slagkracht ook gaat inzetten in de Westerse wereld?
“Dat gebeurt al. De afgelopen decennia heeft China ook veel in Europa geïnvesteerd. De laatste jaren wordt dit wat minder, omdat overheden graag hun vitale infrastructuur in handen willen laten houden van partijen ‘dichtbij huis’. Over het algemeen zijn lokale pensioenfondsen graag geziene eigenaren van infrastructuur, vanwege hun langetermijnbelangen en maatschappelijke betrokkenheid.”

Je bent meteen na je studie bij ABP/APG begonnen en niet meer weggegaan. Heb je daardoor geen kansen laten liggen?
“Ik studeerde in een goede tijd af, want er was veel werk voor studenten, net als nu. Er waren een aantal partijen die interesse in mij hadden maar ik had direct een hele goede klik met de man die later mijn eerste baas bij ABP zou worden. Hij zei: ‘Ik vind jou goed en wil je hebben, hier heb je een aanbod.’ Ik was toen ook gecharmeerd van alles wat ik zag bij ABP, zoals de omvang en de impact. We hebben hier alles in huis, vrijwel alle investeringsmarkten. Dat is belangrijk als je begint met werken, omdat je dan veel keuzemogelijkheden hebt. Ik weet nog dat ik tijdens m’n sollicitatiegesprek zei dat iedereen die 24 is en zegt exact te weten wat hij of zij wil, aan het bluffen is. Want als je net uit de schoolbanken komt, weet je niet precies wat je wilt. Zelf wilde ik vooral bij een heel gave werkgever werken en daar langzaam rondsnuffelen en kijken waar ik het meest blij van werd. Zo is het ook gegaan.”

Je richt je sinds 2008 volledig op infrastructuur. Wat maakt beleggen daarin zo interessant voor jou?
“Ik vind het type bedrijf waarin wij investeren bovenal interessant vanwege de wezenlijke rol die deze bedrijven spelen in de maatschappij. Als mensen een stekker in het stopcontact steken, hebben ze vaak niet door wat voor een enorme infrastructuur daarachter zit. Tot het moment dat er even geen stroom is. Het maatschappelijk belang van bedrijven die mensen van een essentieel goed voorzien, zoals elektriciteit, data of mobiliteit, spreekt me ook erg aan. Net als de essentiële rol die al deze bedrijven spelen in de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd, zoals de energietransitie en de digitalisering van de wereld. De energietransitie gaan we alleen waarmaken als de infrastructuur daarvoor op orde is. Wat me verder aantrekt, is dat wij investeren in private ondernemingen. Bij private ondernemingen zit je er vaak dichter op en kun je actiever meedenken over de strategie en wat je met zo’n bedrijf wilt dan bij beursgenoteerde ondernemingen.”

Een van de manieren om invloed uit te oefenen op private ondernemingen is door plaats te nemen in een rvc. Dat doen jullie geregeld. Hoe wend je die invloed in de praktijk aan?
“Ik zit in de raad van commissarissen van twee ondernemingen waarin we investeren, wat betekent dat ik toezicht houd op het management. De bedrijven waarin wij beleggen zijn vaak kleiner dan de beursgenoteerde ondernemingen, waarvan je misschien een klein plukje aandelen koopt. Wij hebben geregeld een groot belang in de private bedrijven waarin we investeren, waardoor we recht hebben om een commissaris aan te stellen. In ons team hebben we iets van twintig of dertig commissariaten. Daar gaat best veel tijd in zitten. Zo houd je je als commissaris onder meer bezig met het beoordelen en goedkeuren van het businessplan en de langjarige strategie, maar ook met het meedenken over het aanstellingsbeleid van het management.”

De beste bedrijven zien duurzaamheid als een kans in plaats van een kostenpost

Ontwikkelingen in de wereld van infrastructuur volgen elkaar in hoog tempo op. Hoe komt jouw team te weten waar de interessante nieuwe projecten zijn om in te investeren?
“Dat kom je eigenlijk alleen te weten door veel actief te zijn in de markt en veel te netwerken, want er is geen centrale plek waar aandelen worden verhandeld. Als je wilt investeren in een Frans windmolenpark, om maar een voorbeeld te noemen, dan moet je maar net weten dat daar aandelen voor te koop zijn. Ons werk bestaat dus voor een groot deel uit mensen bellen, mensen ontmoeten en naar projecten reizen waarin we investeren. Ook komen er geregeld adviseurs van investeringsbanken langs. Zij weten waar interessante transacties te verwachten zijn en waar geld valt te verdienen. En geld verdienen doen we, want onze infrastructuurportefeuille heeft het goed gedaan sinds 2006. In de zestien jaar die we bestaan hebben we gemiddeld een rendement behaald van zo’n 9 procent per jaar. Dat is toch wel goed.”

Duurzaamheid is belangrijk, ook voor APG. Gaat de focus daarop niet ten koste van rendement?
“Focussen op duurzaamheid hoeft zeker niet ten koste te gaan van rendementen. Sterker nog, de beste bedrijven zien duurzaamheid als een kans in plaats van een kostenpost. We zien dat de beste managementteams van de bedrijven waarin we investeren hun mouwen durven op te stropen en actief op zoek gaan naar businesscases rondom duurzaamheid. En dat is precies wat we zoeken en ook bereiken bij onze ondernemingen. Het is ook mogelijk dat we in een minder duurzaam bedrijf beleggen, zoals een haven. Maar dat doen we alleen als we de bedrijfsvoering daarvan duurzamer kunnen maken. Bijvoorbeeld door te zorgen voor opwekking van groene energie door er windmolens te plaatsen. Of dat de haven onderdeel wordt van de toeleveringsketen van duurzame producten. Ook kun je als investeerder zorgen dat zo’n haven grond beschikbaar stelt voor het importeren en exporteren van waterstof. Havens profileren zich ook steeds meer als onderhoudscentra voor windmolenparken op zee. Er zijn kortom genoeg mogelijkheden om een infrastructuurproject te verduurzamen.”

APG belegt ook in tolwegen. Wat voor invloed kun je uitoefenen om te zorgen dat een tolweg duurzamer wordt?
“Dat kan onder meer door oplaadpunten voor elektrische auto’s te installeren, zonnepanelen bij tankstations te plaatsen en te zorgen dat mensen meer verspreid over de dag reizen. Dat verkleint de kans op files en daarmee ook de vervuiling.”

Je belegt met je team wereldwijd in uiteenlopende projecten. Voor welk infrastructuurproject spring jij nu echt je bed uit?
“Een goed voorbeeld daarvan is de investering die we enkele maanden geleden namens onze pensioenfondsklant ABP hebben aangekondigd in het Nederlandse bedrijf Groendus. Het is een wat kleinere acquisitie dan we normaal gesproken doen, maar we zien er wel een groot groeipotentieel in. Wat Groendus doet is op een andere manier naar de energievoorziening voor bedrijven kijken. In plaats van bijvoorbeeld alleen een elektriciteitsaansluiting, -meter, zonnepanelen of laadstation als individuele producten aan te bieden, leveren zij een geïntegreerd energieproduct. Het zegt daarmee feitelijk tegen die bedrijven: ‘Jullie krijgen één product en wij zorgen voor de zonnepanelen, laadpunten voor auto’s, slimme meters en batterijen. Daarnaast verbinden we jullie ook nog met een digitaal platform waar een energieoverschot kan worden verhandeld met bedrijven in de buurt.’ Van zo’n project gaat mijn hart sneller kloppen omdat het de volgende fase is die we met z’n allen opgaan in de energietransitie.

Wat ik ook belangrijk vind om te noemen is dat een tolweg vanaf de buitenkant misschien niet de meest sexy onderneming is. Maar als je goed kijkt naar de strategie van zo’n bedrijf, dan gaan ze een centrale rol spelen in de nieuwe mobiliteit. Zo zorgen ze ervoor dat je elektrisch kunt rijden door voldoende oplaadpunten langs de tolweg te plaatsen. Verder willen ze bijdragen aan een voorspoedige reis, door onder meer te zorgen dat je niet hoeft te stoppen bij een tolpoort en door informatie te delen over hoe druk het is op de weg. Maar ook door andere vormen van vervoer aan te bieden die meer geschikt zijn om van de tolweg de stad in te komen. Dat je bijvoorbeeld op een parkeerplaats aan de rand van de stad uit je auto stapt en op een step verder reist. Tolwegen vormen dus onderdeel van een groter mobiliteitsvraagstuk en daarom vind ik deze projecten zo gaaf.”

Wie is Jan-Willem Ruisbroek?

Deed een bachelor International Business aan Maastricht University en een master Financial Economics aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Kwam in 2006 bij ABP in dienst en volgde naast zijn werk online de master Infrastructure Engineering aan Monash University.

“Die master valt onder civiele techniek. Ik deed dat om mezelf een beetje te onderwijzen in de technische aspecten van infrastructuur. Tijdens die studie, ik denk dat ik eind twintig was, zat ik voor een studieopdracht met een klikker langs de weg om verkeer te tellen en zo verkeerspatronen te begrijpen. Mensen vragen weleens wat dat in godsnaam te maken heeft met de financiële sector. Ik leg dan uit dat investeren in infrastructuur werk is waar technische kennis van het infrastructuurproject, zoals een tolweg, samenkomt met de financiële aspecten van zo’n project.”

Portfolio
Heeft een totale waarde van 24 miljard. Het infrastructuurteam van APG bestaat uit 40 medewerkers. De ene helft zit in Amsterdam en de andere helft is verdeeld over de kantoren in New York en Hongkong. Ruisbroek is als hoofd investeringsstrategie verantwoordelijk voor alle investeringen in infrastructuur.


Rendement
Gemiddeld 9 procent per jaar sinds 2006, het jaar dat ABP/APG een investeringsteam kreeg dat zich volledig richt op infrastructuur.

Volgende publicatie:
APG verhoogt financiering voor Australisch commercieel vastgoed tot $600 miljoen

APG verhoogt financiering voor Australisch commercieel vastgoed tot $600 miljoen

Gepubliceerd op: 9 augustus 2022

APG Investments Asia Limited verhoogt de financiering die via de toonaangevende vermogensbeheerder MaxCap Group (MaxCap) beschikbaar wordt gesteld voor investeringen in commercieel vastgoed. APG heeft afgesproken $600 miljoen (€ 586 miljoen) aan financiering ter beschikking te stellen, met een optie te verhogen tot in totaal $1.2 miljard (€ 1,17 miljard). Met deze investering draagt APG bij aan het aanpakken van het gebrek aan financiering voor het ontwikkelen van vastgoed in de Australische markt.

 

De samenwerking met MaxCap dateert van 2019 en richt zich op het verstrekken van hypothecaire leningen voor het ontwikkelen van vastgoedprojecten. De terugtrekking van de vier grootste banken in Australië uit het financieren van commerciële vastgoedprojecten leidt tot een te klein aanbod van nieuwe woningen, zegt Graeme Torre, Managing Director en Head of Real Estate, Asia Pacific. “Door ontwikkelaars te ondersteunen stellen we ze in staat hun bouwprojecten voort te zetten. Op die manier ondersteunen we indirect de woningbouw in Australië en vergroten we het aanbod van nieuwe woningen. Het gaat vooral om residentiële projecten die bestaan uit appartementen en de ontwikkeling van percelen van woningbouw. APG en MaxCap verstrekken ook leningen voor de ontwikkeling van onder andere winkels, kantoren en hotels, maar dat komt minder vaak voor.”

 

Bewezen strategie

Over de samenwerking zegt hij: “We zijn verheugd dat we onze samenwerking met MaxCap voor deze schaalbare en duurzame strategie verder kunnen uitbouwen. Financiering van commercieel onroerend goed in Australië heeft zich voor institutionele beleggers bewezen als een investering die aantrekkelijke risico-gecorrigeerde rendementen biedt voor de deelnemers van APG’s pensioenfondsklanten.

 

Onzekere tijden

Wayne Lasky, Executive Chairman MaxCap, zei: “We zijn erg enthousiast over de versterking van onze relatie met APG, een van de grootste vastgoedbeleggers ter wereld. Kredieten in commercieel onroerend goed blijven in toenemende mate een belangrijke rol spelen in onzekere tijden doordat ze de volatiliteit van de portefeuille verlagen en het rendement verhogen. Daarnaast fungeren deze kredieten als een inflatoir afdekkingsinstrument vanwege de variabele rentestructuur van leningen in Australië.”

 

APG verhoogt haar investering namens de pensioenfondsklanten ABP, SPW en PPF APG.

Volgende publicatie:
‘Aandelen gaan van geweldig naar goed’

‘Aandelen gaan van geweldig naar goed’

Gepubliceerd op: 7 oktober 2021

APG-beleggers over de laatste ontwikkelingen op de financiële markten

Nu het ergste van de pandemie voorbij lijkt, trekt de westerse economie weer aan. Hogere rentes liggen voor de hand. Betekent dit dat de piek in winstgroei achter ons ligt? En gaan westerse overheden net als China platformbedrijven hard aanpakken? Ook dit kwartaal buigen economen en beleggers van APG zich over trends en ontwikkelingen op de financiële markten. Zij delen hun visie in de Asset Management View.

 

Lees hier de laatste editie van AM View

Volgende publicatie:
APG ondersteunt initiatief om duurzaamheid private equity beter te beoordelen

APG ondersteunt initiatief om duurzaamheid private equity beter te beoordelen

Gepubliceerd op: 30 september 2021

Private investeringsfondsen en beleggers lanceren ‘ESG Data Convergence Project’

 

Een aantal grote private investeringsfondsen en beleggers lanceert een initiatief om op een vergelijkbare manier over de duurzaamheid van private equity-beleggingen te rapporteren. Met het initiatief willen de deelnemende partijen, waaronder APG, de kwaliteit, beschikbaarheid en vergelijkbaarheid van ESG-gegevens vergroten. Uiteindelijk moet dit de duurzaamheid in de private equity-industrie bevorderen.

 

Het ‘ESG Data Convergence Project’ is de eerste samenwerking tussen private investeringsfondsen en beleggers in deze fondsen om de rapportage over duurzaamheid (‘ESG: environment, social & governance) te standaardiseren. Een aantal grote partijen heeft zich aangesloten bij het initiatief, dat geleid wordt door CalPERS, het grootste pensioenfonds van de Verenigde Staten, en wereldwijde private-investeringsmaatschappij Carlyle. De oprichters, die samen circa € 3,5 biljoen beheren, roepen andere fondsen en beleggers op om zich aan te sluiten. Hoe meer organisaties op een vergelijkbare manier rapporteren, hoe beter de private equity-industrie nuttige gegevens kan verzamelen en duurzaamheid bevorderen.

 

Een woud aan duurzaamheidsstandaarden

Tot nog toe bestaat er geen algemeen geaccepteerde standaard voor de manier waarop private equity-fondsen over duurzaamheid rapporteren. Dit maakt het voor beleggers in private equity, zoals APG, lastig om de duurzaamheid van fondsen te beoordelen en te vergelijken. Het doel van het ESG Data Convergence Project is om een aantal standaard-duurzaamheidsmaatstaven af te spreken en richtlijnen te bieden voor technische meetvraagstukken, zoals het vaststellen van de CO2-voetafdruk van beleggingen. Beleggers als APG krijgen hierdoor beter inzicht in de beleggingsrisico’s en -kansen in hun private-equitybeleggingen.

 

Startpunt

Het initiatief start met zes maatstaven: broeikasgasemissies (scope 1 en 2), hernieuwbare energie, bestuursdiversiteit, werkgerelateerde letsels, nettogroei van het aantal medewerkers en werknemersbetrokkenheid. Later worden meer maatstaven toegevoegd. De gegevens worden samengevoegd tot een anonieme benchmark (vergelijkingsmaatstaf, red.). Beleggers kunnen deze gebruiken om de duurzaamheid van private investeringsfondsen met het gemiddelde van de industrie te vergelijken.

 

Impuls

Namens haar pensioenfondsen streeft APG al geruime tijd naar transparantie over duurzaamheid in private equity, aldus Peter Branner, Chief Investment Officer bij APG. “We willen toe naar vergelijkbare ESG-prestatiemaatstaven en een brede acceptatie van duurzaamheid als een van de doelstellingen van private equity-beleggingen. Deze samenwerking draagt daaraan bij. APG zal de maatstaven gebruiken in haar gesprekken (engagement) met managers van private investeringsfondsen. Hoewel de ambitie van APG verder gaat dan de zes maatstaven die nu zijn vastgesteld door het ESG Data Convergence Project, zijn we enthousiast over de impuls die we hiermee geven aan duurzaamheid in private equity."

Volgende publicatie:
'Wereldeconomie werkt in ploegendienst'

'Wereldeconomie werkt in ploegendienst'

Gepubliceerd op: 28 juli 2021

Beleggingsspecialisten APG over trends en ontwikkelingen op de financiële markten

 

In de VS groeit de economie het snelst, China is over de piek heen en Europa zit nog in de heropeningsfase. De wereldeconomie groeit op verschillende snelheden. Wat doet én deed dat met beleggingen? En wat zegt het over het wereldwijde investeringsklimaat? Ieder kwartaal buigen economen en beleggers van APG zich over trends en ontwikkelingen op de financiële markten. In de Asset Management View delen ze hun visie.

 

Lees hier de laatste editie van AM View

Volgende publicatie:
APG neemt 20 procentsbelang in grootste leverancier stadsverwarming in Zweden

APG neemt 20 procentsbelang in grootste leverancier stadsverwarming in Zweden

Gepubliceerd op: 1 juli 2021

Een consortium onder leiding van APG heeft een belang van 50 procent genomen in Stockholm Exergi Holding AB. Met bijna tien terawattuur aan geleverde energie per jaar en een omzet van bijna € 700 miljoen, is Stockholm Exergi (700 werknemers) de grootste leverancier van stadsverwarming in Zweden. Het bedrijf geldt als een toonbeeld van duurzaamheid en wil in 2025 zelfs klimaatpositief zijn.

Het consortium bestaat naast APG uit PGGM, Alecta, Keva and AXA Investment Managers. APG verwerft het 20%-belang voor opdrachtgever ABP, die daarmee verder vorm geeft aan haar ambities op het vlak van klimaat en verantwoord beleggen. Het totale belang van 50 procent werd overgenomen van het Finse energieconcern Fortum. De 800.000 afnemers van Stockholm Exergi bevinden zich met name in en rondom Stockholm. De overige 50 procent is in handen van de stad Stockholm.


Uitblinker
Carlo Maddalena, Senior Portfolio Manager bij APG: “De investering in Stockholm Exergi past naadloos in onze infrastructuurstrategie. Met haar sterke duurzaamheidsfocus bevindt het bedrijf zich in de voorhoede van de energietransitie.”

Volgens Maddalena zijn de fundamenten van Stockholm Exergi sterk. “De verwarmingsbehoefte van een land als Zweden is groot, waardoor het verbruik van stadsverwarming per inwoner tot één van de hoogste in Europa hoort. Voor Zweden is stadsverwarming daarom kerninfrastructuur van nationaal belang. Daarnaast levert Stockholm Exergi ook elektriciteit aan het lokale net, wat veel van de huidige capaciteitsproblemen oplost. De transactie bood een unieke kans om een belang in een ​​toonaangevend, omvangrijk nutsbedrijf in Scandinavië te verwerven. Investeringen van deze kwaliteit zijn schaars zijn in deze regio."


Internationaal rolmodel

De duurzaamheidsdoelstellingen van het bedrijf zijn zeer ambitieus: "Stockholm Exergi heeft zichzelf ontwikkeld tot een fossielvrije energieleverancier en wil in 2025 klimaatpositief worden. Daartoe ontwikkelde het al een aantal projecten, die zich nog in een vroeg stadium bevinden. Deze strategie sluit aan bij de ambitie van de stad Stockholm om een ​​internationaal rolmodel te worden op het gebied van duurzaamheid. Stockholm Exergi speelt een belangrijke rol in het realiseren van deze lokale – en nationale – klimaatambities."

Het dealteam van APG dat aan de transactie werkte, bestond uit Carlo Maddalena, Bart Saenen, Jan Jacob van Wulfften Palthe, Marjolaine Lopes en Silvan Koortens.

 

Lees hier het hele Persbericht.

Volgende publicatie:
“Transitie naar houtbouw gaat niet van vandaag op morgen”

“Transitie naar houtbouw gaat niet van vandaag op morgen”

Gepubliceerd op: 16 juni 2021

APG gaat investeren in ruim tachtigduizend hectare FSC-gecertificeerd Chileens productiebos. Hoe kom je tot zo’n belegging? Hoe ziet de markt eruit? En hoe verhoudt bomenkap zich tot duurzaamheid? Zes vragen aan Vittor Cancian, Senior Portfoliomanager Natural Resources bij APG.

 
Waarom belegt APG in bos?
“Voor een belegger met duurzaamheidsambities is bosbouw aantrekkelijk omdat verantwoord beheerde bossen aantoonbaar bijdragen aan het bereiken van de Sustainable Development Goals. Bomen nemen immers CO2 op en FSC-gecertificeerd bos draagt bij aan de biodiversiteit. 


Vanuit rendements- en risicoperspectief gezien is bosbouw voor een pensioenfonds een goede belegging omdat het rendement meegroeit met het algemene prijspeil. Daardoor biedt het een natuurlijke bescherming tegen inflatie. Pensioenfondsen streven ernaar om pensioenen zoveel mogelijk met de inflatie te laten meegroeien. Dan helpt het als het rendement van je beleggingen óók meegroeit met het algemene prijspeil.


Een ander voordeel van bosbouw is dat het spreiding aanbrengt in je totale beleggingsportefeuille. De prijzen bewegen namelijk niet sterk mee met ontwikkelingen op financiële markten, zoals bij aandelen of obligaties. Dus als de aandelenmarkten even wat minder rendement geven, hoeft dat voor bosbouwbeleggingen niet te gelden. Die twee voordelen – diversificatie en bescherming tegen inflatie – gelden overigens ook voor beleggingen in landbouw.


Het mooie van bosbouw is ook dat je, afhankelijk van de marktprijs van hout, het besluit om bomen te kappen kunt uitstellen of versnellen. Als in een bepaald jaar de prijs van hout te laag is, kun je wachten op een beter moment om te verkopen. Het voordeel is dat de bomen ondertussen gewoon doorgroeien, waardoor de economische waarde toeneemt. Of je kunt juist eerder verkopen, als de prijs wel goed is.”


Is het niet nóg duurzamer om die bomen te laten staan?

“We beleggen alleen in productiebossen. Dat impliceert dat je op een gegeven moment het besluit neemt om te kappen. Al onze beleggingen in bosbouw worden overigens gemanaged volgens het FSC of een vergelijkbaar keurmerk. Die certificering krijg je alleen als je bossen op een duurzame manier beheert. Dat houdt onder andere de verplichting in om voor iedere boom die je kapt weer een nieuwe boom aan te planten.


Een oudere boom vertegenwoordigt een hogere economische waarde dan een jonge boom. Daarnaast vlakt bij oudere bomen de CO2-opname af doordat ze niet meer zoveel groeien. Vanuit financieel oogpunt maar ook kijkend naar de verminderde CO2-opname heeft het dus zin om deze bomen te kappen en het hout te verkopen. Jonge bomen daarentegen groeien snel en hebben daar CO2 voor nodig. Selectief kappen en weer aanplanten, houdt de longen van de aarde dus juist vitaal. De FSC-certificering vereist ook dat je zorgdraagt voor biodiversiteit en aandacht hebt voor de sociale en economische impact op het gebied waarin je actief bent.”


Houtbouw is in opkomst. Levert dat niet ook een duurzaamheidsbijdrage?

“Als je houtbouw gaat inzetten als alternatief voor beton en cement, levert dat absoluut een duurzaamheidsvoordeel op. De door bomen opgenomen CO2 is dan voor een lange termijn opgeslagen. Het produceren van beton en cement daarentegen zorgt voor relatief veel CO2-uitstoot. Als je dat echt in de prijs zou meenemen, zou er een financieel gunstiger businesscase voor houtbouw ontstaan.


Je ziet wel een ontwikkeling om meer met hout te gaan bouwen. In 2019 is in Noorwegen het hoogste houten gebouw ter wereld geopend (de Mjøstårnet in Brumunddal telt 18 verdiepingen en is 85,4 meter hoog, red.). In Amsterdam Oost is Hotel Jakarta een goed voorbeeld. Vanaf 2025 moet in Amsterdam één op de vijf nieuwe huizen van hout gemaakt zijn. Maar de bouwsector is best conservatief. De transitie naar meer hout en minder beton zal niet van de ene op de andere dag plaatsvinden.”

 

Om wat voor hout gaat het precies en waar belegt APG zoal?

“Bij onze bosbouwbeleggingen gaat het meestal om twee boomsoorten: zachthout – zoals Radiata Pine in Chili, Australië en Nieuw Zeeland en Douglas Fir in de Verenigde Staten – en hardhout. Bij die laatste gaat het om bijvoorbeeld Eucalyptus maar ook om soorten als Black Cherry en Amerikaans eikenhout voor de meubelindustrie. Zachthout wordt voornamelijk in de bouw gebruikt. Eucalyptushout wordt ook in de pulp & paper industrie gebruikt.”


Gaan er meer beleggingen zoals in Chili volgen?

“Dat is wel onze verwachting. We bewegen nu naar een strategie waarin we de huidige 1,8 miljard euro in bosbouw en landbouw de komende jaren willen uitbreiden naar 3-5 miljard euro. De rest van de Natural Resources portfolio zal de komende tijd op een verantwoorde wijze worden afgebouwd.


Om dit soort beleggingen te vinden, hebben we ons team verdubbeld. Die nieuwe mensen hebben Hong Kong of New York als standplaats. Het is belangrijk dat ze dicht bij de markt zitten. Ze moeten de lokale dynamiek voelen en hun eigen lokale netwerk hebben. Dat is niet alleen belangrijk voor het selecteren van de juiste beleggingen, ook het managen van zo’n belegging gaat beter als je in de buurt zit. Door COVID-19 is dat nu wat lastiger, maar normaal gesproken gaan we ook altijd ter plekke kijken als we een belegging zoals in Chili op het oog hebben. We willen de organisatie zien, het management en alle andere aspecten die je wilt beoordelen om te zien wat voor vlees je in de kuip hebt.”


Een van APG’s mede-investeerders in het Chileense bos gaf aan bijna tien jaar op zoek te zijn geweest naar een veelbelovende belegging van deze grootte. Is er voldoende bosbouw te vinden die aan jullie eisen voldoet, om die miljarden extra te kunnen investeren?

“Ja, maar de mogelijkheden om in bosbouw te beleggen en de toegang tot de markt verschillen van land tot land. Australië en Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld hebben een goed ontwikkelde bosbouwsector, met voldoende omvang. Die markten zijn voor een belegger goed toegankelijk en bieden genoeg mogelijkheden. In andere landen is het wat lastiger omdat de markten daar nog niet zo ontwikkeld zijn. In dat soort landen moet je vaak nog proactiever zijn en een bepaalde structuur creëren om in bosbouw te kunnen beleggen. Onze investering in Chili is daar een goed voorbeeld van. Samen met twee andere partijen hebben we een joint venture opgericht, die dit productiebos heeft overgenomen van Arauco.


Ook Chili heeft een goed ontwikkelde bosbouwsector. Maar die is voornamelijk in handen van een paar grote bedrijven die houtproducten leveren aan de bouwindustrie – bijvoorbeeld MDF of OSB (beide van resthout geperste producten, red.). Om verzekerd te zijn van voldoende hout voor hun productie, willen ze ook eigenaar zijn van de bossen. Dus die verkopen niet zomaar. Arauco is één van die bedrijven. Nu doet zich echter de situatie voor dat deze ondernemingen kapitaal nodig hebben om verder te investeren in nieuwe productiefaciliteiten. Om daar aan te komen, verkopen ze een deel van hun bossen aan grote institutionele beleggers – vaak met de verplichting om jaarlijks een bepaald deel van het hout aan hen te leveren. Uiteraard tegen de dan geldende marktprijs. Een mooie kans dus. De omvang – deze joint venture wordt de op twee na grootste houtproducent van Chili – en de kwaliteit van de FSC-bossen die Arauco op de markt bracht, zijn bijzonder. Dus de competitie voor deze transactie was groot. APG is al in 2007 begonnen met beleggen in bosbouw dus we zijn inmiddels ervaren in deze sector. Dat geldt ook voor onze partners. We konden daardoor vrij snel een sterk consortium vormen en het ijzer smeden toen het heet was.”

Volgende publicatie:
Investering APG in Australische huurappartementen van start

Investering APG in Australische huurappartementen van start

Gepubliceerd op: 17 maart 2021

De joint venture waarmee APG in Australische nieuwbouwappartementen voor de verhuur in grote steden investeert, kan van start. APG is founding investor voor GAMV I (Greystar Australia Multifamily Venture I) en deed al een toezegging van omgerekend 214 miljoen euro. Nu ook de Canadese investeerder Ivanhoé Cambridge en het Finse Ilmarinen zijn toegetreden, kan de joint venture tot 840 miljoen euro (AUD 1,3 miljard) investeren. Daarmee wordt het de grootste investeerder in deze categorie onroerend goed in Australië.


GAMV I richt zich met zijn investeringen specifiek op de Australische build-to-rent sector (BTR). Dit zijn nieuwbouwappartementen in de centra van wereldsteden, specifiek ontwikkeld voor de verhuur en voorzien van faciliteiten als een gezamenlijke ‘lounge’, een zone om te werken en een fitnessruimte. De joint venture gaat de eerste twee projecten realiseren in het centrum van Melbourne. De bouw daarvan gaat in 2021 van start en omvat zo’n 13.000 huurappartementen. Op termijn zal er in soortgelijke appartementen in Sidney geïnvesteerd worden. De joint venture zou uiteindelijk goed kunnen zijn voor ongeveer 5.000 woningen.


Centra van wereldsteden
Graeme Torre, managing director van APG Asset Management Asia, legt uit waarom deze markt zo aantrekkelijk is om in te investeren: “Dit type woningen is al heel goed ingeburgerd in de centra van wereldsteden buiten Azië. In de Verenigde Staten maken BTR-woningen bijvoorbeeld 11 procent van de totale woningvoorraad uit. In Australië is dat nog maar 1 procent. APG belegt al langer in de BTR-sector, op verschillende markten. De afgelopen jaren zijn steeds meer institutionele beleggers actief geworden in deze markt. In het Verenigd Koninkrijk groeide de sector in de vijf jaren tot 2019 bijvoorbeeld met 28 miljard euro. APG heeft profijt gehad van die stijging in populariteit. In Azië verwachten we een vergelijkbare ontwikkeling. Daarom financieren we de sector via partnerschappen in China, Japan en Australië, en investeringen in het operationele platform voor Greystar in Azië.

We denken dat het simpelweg een kwestie van tijd is voordat de build-to-rent woningsector voet aan de grond krijgt in alle belangrijke Aziatisch-Pacifische markten. Voor ons is het dan ook niet verrassend dat ook grote investeerders als Ivanhoé Cambridge net als APG in deze sector in Australië investeren.”


Niet alleen economisch

De aantrekkelijkheid van de BRT-sector is voor APG niet alleen economisch van aard. Torre: ‘Als we de kans willen maken de klimaatdoelstellingen te halen, zijn verdere verstedelijking en meer woonmogelijkheden belangrijke vereisten. De ‘Build to rent' sector kan daarin een belangrijke rol spelen. Dit is een van de redenen waarom we actief sturen op uitbreiding van onze investeringen in deze sector.”

Volgende publicatie:
“Ondernemend beleggen is the name of the game”

“Ondernemend beleggen is the name of the game”

Gepubliceerd op: 22 oktober 2020

Ronald Wuijster over beleggen in tijden van corona       

 

Hoe ga je als langetermijnbelegger om met de kortetermijnontwikkelingen binnen een snel veranderende wereld, als gevolg van Covid-19? Hoe laat je je niet te veel afleiden door de waan van de dag? Ondernemend beleggen in real assets is the name of the game, aldus APG’s Ronald Wuijster, lid raad van bestuur, verantwoordelijk voor Asset Management. Directe beleggingen dus, zonder tussenkomst van financiële markten. Wuijster sprak er over tijdens de World Pension Summit, die online plaatsvindt van 19-23 oktober.  

 

Een institutionele belegger als APG belegt voor de lange termijn. Logisch, want de financiële verplichtingen van een pensioenfonds lopen tot ver in de toekomst door. Dat heeft als voordeel dat je de tijd hebt om een belegging tot volle wasdom te laten komen, als het nodig is. Het rendement hoeft er niet van vandaag op morgen uitgehaald te worden. Dat wil echter niet zeggen dat je alle ontwikkelingen op de korte termijn zomaar kunt negeren. Zeker niet als het extreme ontwikkelingen zijn, zoals nu met Covid-19.

 

Flinke knauw
Of het nou om staatsobligaties, aandelen, onroerend goed of private equity gaat, de verwachte rendementen van nu zijn ten opzichte van 2012 allemaal met zo’n 2-3 procent gedaald. Wuijster: “Dat klinkt misschien als een bescheiden krimp, maar over een jarenlange periode betekent het een flinke knauw voor het belegd vermogen. Als je gaat kijken naar de oorzaken van die rendementsafname in de afgelopen jaren, komen ruwweg vier factoren naar voren. Een lage productiviteitsgroei bij bedrijven en toenemende schulden van overheden, bedrijven en huishoudens. Dat zijn de eerste twee. In de afgelopen vijf jaar hebben centrale banken bovendien – om de economie te stimuleren – een intensief monetair beleid gevoerd door in hoog tempo staatsschuld op te kopen. En de steeds intensiever geworden zoektocht naar beleggingen die wél nog wat rendement genereren, heeft de verwachte rendementen van andere assets óók onder druk gezet.”

Let wel, dit was de situatie tot maart 2020. Want de uitbraak van de corona-pandemie had nog eens een versnellend effect op alle vier genoemde trends. Met andere woorden, de verwachte beleggingsrendementen namen daardoor nóg verder af.

 

Mondmaskers en geneesmiddelen
Tegelijkertijd brengt Covid-19 een aantal trends met zich mee waarop je als institutionele belegger kunt inspelen, aldus Wuijster. “De neiging tot daadkracht en ingrijpen bij overheden is groter dan de angst om schulden te maken. Daardoor ontstaan mogelijkheden om samen met die overheden te investeren in projecten die gericht zijn op het verzachten van de crisis. Bovendien zijn face to face ontmoetingen in rap tempo afgenomen, wat een flinke impact heeft op de detailhandel, kantorenmarkt en reisgedrag. Dat biedt weer interessante mogelijkheden om in infrastructuur te investeren. Maar het vraagt ook om een heroriëntatie binnen de onroerendgoedportefeuille: sluit die optimaal aan op genoemde ontwikkelingen? Wat we ook zien, is dat zich een ontwikkeling voltrekt waarbij met name cruciale productie – mondmaskers, geneesmiddelen – weer ‘naar huis’ wordt gehaald. Die trend was overigens al vóór Covid-19 ingezet;  de lange value chains tussen bijvoorbeeld China en Europa worden als te kwetsbaar gezien. Zolang het loopt als gepland werkt het goed, maar er hoeft maar één dingetje in de keten mis te gaan, en de gevolgen zijn groot.”

 

Offshoring
Een andere trend die Ronald aanstipt, is de boost die het werken-op-afstand heeft gekregen door corona. Want als men eenmaal gewend is aan die manier van werken, hoe klein is de stap dan naar off-shoring? “Moet die juridisch analyse nog wel in Amsterdam plaatsvinden, of kan het ook in Delhi? Diensten worden in sneltreinvaart verhandelbaar, wat kan leiden tot een nieuwe globaliseringsgolf”, aldus Wuijster.

Het corona-tijdperk brengt dus zijn eigen investeringsmogelijkheden met zich mee, waarbij je als belegger ook nog serieus rekening moet houden met het gevaar van een dreigende financiële crisis.  

 

Deur blijft dicht
In een wereld waarin er op financiële markten niet echt meer veilige assets met voldoende verwacht rendement beschikbaar zijn, is ‘ondernemend beleggen’ voor een institutionele belegger the name of the game. Directe beleggingen dus, zonder tussenkomst van financiële markten. En juist daar komen de voordelen om de hoek kijken die een grote belegger als APG heeft. Wuijster: “Door de omvang van het belegd vermogen en kennis van lokale markten is er toegang tot dergelijke real assets, terwijl de deur dicht blijft voor partijen die die schaalgrootte niet hebben. Ook voor de monitoring van dit soort investeringen is die omvang nodig – dit proces is immers veel arbeids- en kennisintensiever dan wanneer je belegt via de beurs.”

 

Vinger in de pap
Dergelijke beleggingen in real assets bieden de gelegenheid om een flinke vinger in de spreekwoordelijke pap te hebben. “Die sterke governance rights zijn wat ons betreft echt essentieel voor de verdere ontwikkeling van onze real assets beleggingsportfolio. Daarnaast spelen partnerschappen een belangrijke rol, en kostenefficiëntie in het beleggingsproces. Bovendien moeten we in staat zijn om invloed uit te oefenen op de duurzaamheids- en governance-factoren die relevant zijn voor een specifieke belegging”, aldus Wuijster.   

Volgende publicatie:
APG vergroot beleggingen in Zuid-Koreaans logistiek vastgoed

APG vergroot beleggingen in Zuid-Koreaans logistiek vastgoed

Gepubliceerd op: 23 april 2020

APG, Canada Pension Plan Investment Board (CPP) en ESR hebben een strategische overeenkomst gesloten om een joint venture op te richten met een vermogen van $ 1 miljard. De joint venture gaat beleggen in industriële en logistieke magazijnen in Zuid-Korea. De focus voor ontwikkeling van deze magazijnen ligt op stedelijke regio’s van Seoul en Busan, gebieden met de grootste bevolking en consumentenbestedingen van Zuid-Korea.

 

De investering en ontwikkeling van een logistiek magazijn in Bucheon, gerealiseerd in 2018, is een voorbeeld van een eerdere samenwerking met ESR. Dit magazijn wordt nu verhuurd aan onder meer Samsung, Chanel en Sisley.

 

Graeme Torre, Head of Real Estate, APG Asset Management Asia: “Na het succes van onze eerste joint venture met ESR en CPP Investments in de Koreaanse logistiek, zijn we verheugd opnieuw samen te werken met deze partners. Hierdoor kunnen we profiteren van groei en kansen in een sector die zelfs in deze onzekere tijden veerkracht toont. Met beleggingen over de hele wereld zoeken we altijd naar investeringsmogelijkheden waarmee we de lange termijn doelstellingen van rendement en duurzaamheid voor onze pensioenfondsklanten kunnen realiseren. Met gelijkgestemde partners zoals CPP Investments en de lokale uitvoeringsexpertise van ESR, sluit deze nieuwe joint venture naadloos binnen die doelstellingen."

 

APG, CPP Investments en ESR hebben ingestemd met initiële investeringen van respectievelijk $350, $450 en $200 miljoen. De betrokken partners hebben opties om dit bedrag in de toekomst uit te breiden naar een totale belegging van $2 miljard.

 

APG doet deze belegging namens pensioenfondsklanten ABP, SPW en ppf APG.

 

Lees het persbericht hier (in Engels)

 

Volgende publicatie:
APG verkoopt deel van belang in Iberische winkelcentra

APG verkoopt deel van belang in Iberische winkelcentra

Gepubliceerd op: 2 maart 2020

Als belegger van pensioenvermogen investeert APG al sinds 2003 in een portefeuille van kwalitatief zeer hoogwaardige winkelcentra in Portugal en Spanje. Samen met medeaandeelhouder Sonae Sierra had APG jarenlang een succesvol 50/50 partnerschap. APG, namens zijn pensioenfondsklanten, en Sonae Sierra hebben nu besloten om een 50% belang in deze portefeuille te verkopen aan Allianz en Elo. Gezamenlijk vormen deze vier partijen nu een nieuwe joint venture - Sierra Prime - om de ontwikkeling en groei van de portefeuille verder te ondersteunen. Allianz en Elo betalen een bedrag van EUR 525 miljoen voor dit 50% belang.

 

“In de afgelopen 17 jaar heeft onze investering in deze winkelcentra zijn kracht en veerkracht getoond. We zijn nu verheugd deel uit te maken van de oprichting van Sierra Prime, waardoor we ook in de toekomst betrokken blijven bij deze winkelcentra, en tegelijkertijd Allianz en Elo, twee gerespecteerde institutionele beleggers, als nieuwe partners bij de onderneming kunnen betrekken. Alle partijen kijken ernaar uit om de ontwikkeling en groei van deze kwalitatief zeer hoogwaardige winkelcentra verder te ondersteunen”, zegt Robert-Jan Foortse, hoofd APG European Property Investments.

 

De Sierra Prime-portefeuille omvat drie winkelcentra in Lissabon (Centro Colombo, Centro Vasco da Gama, CascaiShopping), NorteShopping in Porto, Plaza Mayor in Málaga en de recent geopende McArthurGlen Designer Outlet Málaga.