Wat betekent een blauw Congres voor de Amerikaanse economie en beleggers?

De winst van de Democraten in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden zal op meerdere fronten gevolgen hebben. We vroegen Maarten Lafeber, macro-econoom en senior strateeg bij APG, wat deze uitslag betekent voor de Amerikaanse economie en beleggers. “Donald Trumps economische agenda is begrensd, niet ontmanteld.”

Geldt het adagium ‘It’s the economy, stupid’ ook voor deze verkiezingsuitslag?

“Inflatie heeft zeker een belangrijke rol gespeeld. Het algemene inflatiecijfer staat op 3,7 procent, maar dat vertelt niet het hele verhaal. De benzineprijs aan de pomp is sinds 1 januari bijvoorbeeld met ongeveer 50 procent gestegen. Dat voelen Amerikanen direct in hun portemonnee. Die inflatie is onder meer het gevolg van de handelstarieven en de oorlog in Iran. Ik denk dat dit een belangrijke verklaring is voor de omvang van de blue wave.

Maar er valt nog iets anders op aan deze verkiezingen. Het is positief dat ze zonder grote problemen zijn verlopen. De uitslag is bovendien zo duidelijk dat het moeilijk is om de geloofwaardigheid ervan in twijfel te trekken. President Donald Trump heeft zijn verlies geaccepteerd en gezegd dat hij wil samenwerken met het Congres. Daarmee hebben de Amerikaanse instituties een belangrijke test doorstaan. De afgelopen twee jaar lagen het presidentschap, de Senaat en het Huis van Afgevaardigden allemaal in Republikeinse handen. Nu is er weer verdeeld bestuur en daarmee zijn de checks and balances deels hersteld.”

Wat betekent het blauwe Congres voor de Amerikaanse economie?

“Vooral dat Trump zijn binnenlandse economische agenda veel moeilijker kan uitvoeren. Denk aan verdere belastingverlagingen, grote begrotingspakketten en nieuwe wetgeving. Daarvoor heeft hij het Congres nodig. Ook benoemingen van belangrijke overheidsfunctionarissen en rechters zullen in de Senaat op meer weerstand kunnen stuiten.

Dat betekent waarschijnlijk ook minder begrotingsstimulering. De afgelopen twee jaar heeft Trump de belastingen verlaagd en de overheidsuitgaven verhoogd. Dat heeft de economie een sterke impuls gegeven, maar ook het begrotingstekort verder laten oplopen. We moeten overigens niet denken dat minder fiscale stimulering meteen betekent dat het begrotingstekort snel verdwijnt. Daarvoor is het gat simpelweg te groot.

Minder stimulering kan op korte termijn iets negatiever zijn voor de economische groei, maar het vermindert ook de opwaartse druk op de inflatie en de lange rente. Dat zag je direct terug op de obligatiemarkt: toen duidelijk werd dat de Democraten zowel de Senaat als het Huis zouden winnen, daalde de Amerikaanse tienjaarsrente.”

Is de uitslag daarmee gunstig voor beleggers?

“Op de korte termijn kan er juist wat onzekerheid ontstaan. De vraag is bijvoorbeeld hoeveel toezicht een Democratisch Congres op technologie- en AI-bedrijven gaat uitoefenen. Ik verwacht meer hoorzittingen en onderzoeken in het Congres en meer aandacht voor privacy en veiligheid, maar ook voor het elektriciteits- en waterverbruik van datacenters en de belasting van het stroomnet. Dat kan voor bepaalde bedrijven gevolgen hebben. Ook bij andere sectoren zag je een eerste reactie. Aandelen in groene energie gingen omhoog, terwijl defensieaandelen juist daalden. De markt lijkt er dus rekening mee te houden dat de politieke verschuiving ook voor deze sectoren gevolgen kan hebben.

Tegelijkertijd is het op langere termijn positief dat er weer meer tegenwicht is. Een economie en een democratie zijn gebaat bij goed functionerende checks and balances. Dat draagt bij aan het vertrouwen in instituties en daarmee uiteindelijk ook aan de aantrekkelijkheid van een land voor beleggers. We moeten dus onderscheid maken tussen de korte en de lange termijn. Op korte termijn kan het zoeken naar een nieuw politiek evenwicht voor onzekerheid zorgen. Op langere termijn is het herstel van institutioneel tegenwicht juist positief.”

Is Trumps economische agenda hiermee dan grotendeels van tafel?

“Nee. Zijn economische agenda is begrensd, niet ontmanteld. Op binnenlands terrein zal hij veel meer moeite hebben om nieuwe maatregelen door het Congres te krijgen. Maar op andere terreinen behoudt het Witte Huis veel macht, waaronder handel, importtarieven, sancties en buitenlands beleid in het algemeen. De handelsspanningen verdwijnen dus niet opeens doordat het Congres blauw is geworden.

Dat is ook belangrijk voor Europa. De Amerikaanse importtarieven gaan niet automatisch verdwijnen en ook rond Iran en Oekraïne blijven er risico’s. Zo kan een verdere escalatie rond Iran via hogere energieprijzen relatief hard aankomen in Europa, dat voor z’n energievoorziening grotendeels afhankelijk is van import. We moeten in Europa daarom niet denken dat we opeens terug zijn in het tijdperk vóór Trump. De richting van het Amerikaanse beleid verandert op een aantal terreinen, maar veel onzekerheden van de afgelopen jaren blijven bestaan.”