Naar aanleiding van het sterk gestegen budget van Defensie stelt APG-hoofdeconoom Thijs Knaap tijdens het radioprogramma BNR Zakendoen dat zo’n situatie naast valkuilen ook mogelijkheden biedt. Mogelijkheden waarbij misschien niet altijd meteen wordt stilgestaan. Later, tijdens het beleggerspanel, werpt hij de vraag op: waarom is Nederland voor zijn energievoorziening eigenlijk nog zo afhankelijk van fossiele brandstoffen?
De inkooporganisatie van het ministerie van Defensie is in korte tijd van krimpende budgetten naar een groot budget gegaan. Knaap geeft aan dat dit een grote opgave is. “Er moet veel geld uitgegeven worden, maar dat moet ook op korte termijn gebeuren. Een van de valkuilen daarbij is misschien wel om hierbij te klein te denken. Een groot budget geeft meer mogelijkheden. Niet alleen om meer spullen te kopen, maar ook om partnerschappen aan te gaan en op die manier schaalvoordelen te behalen.”
Sneller geld uit de markt
Die partnerschappen kunnen bijvoorbeeld met andere landen worden aangegaan, zegt Knaap. “Samenwerking biedt heel veel mogelijkheden. Je moet weliswaar verschillende behoeften combineren, maar elk land heeft specifieke voordelen waarvan je als geheel gebruik kunt maken. Het ene land kan bijvoorbeeld sneller geld uit de markt halen dan het andere.”
Het is heel lastig om een grote inkooporganisatie om te vormen om met die valkuilen en uitdagingen van een sterk gestegen budget om te gaan – zonder de organisatie van Defensie te kort te willen doen, zegt Knaap. Vanuit het perspectief van een institutionele beleggingsorganisatie adviseert hij om met zoveel mogelijk verschillende omstandigheden rekening te houden. “Het lastigste van veel geld investeren is dat het nooit loopt zoals je gedacht had. Daarom moet je met alle mogelijke scenario’s rekening houden. Wat doe je in elk van die scenario’s, als die zich voordoen?”
Daarnaast adviseert Knaap om ook in te zetten in op alle kennis van Nederland van de financiële wereld.
Vooraanstaande financiële sector
“Bij het uitbreiden van het defensieapparaat is het goed om gebruik te maken van de vaardigheden die we in Nederland hebben. Daarbij moet je niet alleen denken aan hardware; Nederland kent ook een zeer vooraanstaande financiële sector. Die kan in dit geval echt nuttig zijn. Veel van wat er nu bij Defensie gebeurt, is investeren voor de lange termijn, op projectbasis, voor productie met een klein aantal afnemers. Daar hebben we veel ervaring mee, onder meer in infrastructuurbeleggingen. Kennis over hoe je de risico’s rondom zo’n project kunt managen, hoe je de financiering die je tot je beschikking hebt maximaal kunt benutten door andere partijen mee te laten doen. Kennis over due diligence, over signalen uit de markt, over hoe je om kunt gaan met onverwachte prijsschokken. Ik zou gebruikmaken van de kennis die ons land hierover bezit, zodat we - met het budget wat we hebben – zoveel mogelijk bang for the buck krijgen.”
Aardwarmte
Naar aanleiding van een artikel in het FD over de sterk gestegen gasprijs, zegt Knaap: “Gisteren is de gasprijs met 37 procent gestegen, net is daar nog een kwart bijgekomen. De Europese Centrale Bank heeft daar last van. Zo’n stijging gaat in de inflatie zitten en mensen maken zich dan toch zorgen dat de ECB de rente gaat verhogen. Voor een land als Nederland is de gasprijs belangrijk - naast de olieprijs, die je aan de pomp voelt – omdat we gas altijd zelf uit de grond hebben kunnen halen en er daardoor afhankelijk van geworden zijn. Die prijs hoeft natuurlijk niet zo te blijven. Maar waarom zijn we toch nog steeds zo afhankelijk van gas? Hoe zit het met aardwarmte? Daar kunnen we 25 procent van het gas mee compenseren.”
Om het voor institutionele beleggers mogelijk te maken om in aardwarmte te investeren, moet de wet echter veranderd worden, geeft Knaap aan. “Wettelijk is het nu alleen aan publieke organisaties toegestaan om actief te zijn in deze sector. Dat sluit pensioenfondsen uit.”