Valt er wat te zeggen voor een dagelijkse of wekelijkse salarisuitbetaling?

Dagelijks je salaris op je rekening laten storten. In Amerika is het al een gangbare praktijk om vaker dan eens per maand of veertien dagen je loon te laten uitbetalen. En ook in het Verenigd Koninkrijk en Spanje gebeurt het meer en meer, schrijft Trouw. Is dit een onomkeerbare trend? We bellen erover met Maarten Lafeber, senior strateeg bij APG.

De praktijk wordt mogelijk gemaakt door apps die door onder meer salarisverwerkers worden aangeboden. “Zo’n app is verbonden met het salarissysteem van een werkgever en houdt bij hoeveel dagen een werknemer al heeft gewerkt. De werknemer kan dan bij wijze van spreken na twee dagen werken al het loon daarover laten uitbetalen.” Volgens Lafeber lijkt het op het eerste gezicht een mooie technologische ontwikkeling, maar is die niet voor niets ontstaan in de Verenigde Staten. “Ik vraag me af of het niet gewoon symptoombestrijding is van andere structurele kwalen als lage inkomens, instabiele arbeid en dure leningen. Veel Amerikanen hebben moeite om elke maand de eindjes aan elkaar vast te knopen: ze staan rood en moeten een hoge rente betalen op hun creditcardschuld of flitskrediet. Door een deel van hun salaris eerder uit te laten betalen, hebben ze toch geld voor hun boodschappen of benzine.”

Traditie van beschermende overheid
Hoewel deze trend inmiddels ook Europa heeft bereikt, staat een artikel 7:623 van het Burgerlijk Wetboek een introductie in Nederland in de weg, aldus Trouw: dat artikel bepaalt dat “het tijdvak voor voldoening niet korter is dan één week en niet langer is dan één maand”. Die ondergrens van een week beschermt de werkgever tegen een teveel aan administratie, en voorkomt dat – vooral kleinere werkgevers – mogelijk in geldnood komen, stelt Lafeber. Immers, bij loonbetaling verleent de werknemer feitelijk krediet aan de werkgever, omdat de arbeid nu wordt geleverd en de betaling pas later volgt. “En dat maximum van een maand zorgt er dan weer voor dat de werknemer niet te lang werkt zonder daar salaris voor te ontvangen. Overigens is in bepaalde gevallen een vorm van vroegtijdige toegang tot loon wel mogelijk, maar dan spreken we strikt genomen niet over loonbetaling, maar over een voorschot.”

Waar in de Verenigde Staten de werknemer veelal op zichzelf is aangewezen, kennen Nederlandse werkgevers juist een traditie die als beschermend kan worden omschreven. “De traditie van ons vakantiegeld ontstond bijvoorbeeld begin twintigste eeuw. De gedachte daarachter was dat de werkgever, als een soort goede huisvader, voor de werknemer ging sparen zodat die in de zomer op vakantie kon. Tegenwoordig wordt hier flexibeler mee omgegaan, en bieden sommige bedrijven de mogelijkheid om het vakantiegeld of de dertiende maand op een door de werknemer gekozen moment uit te betalen of in te zetten als vakantiedagen bijvoorbeeld. In principe gaat het hierbij ook gewoon om ingehouden loon, en tegenwoordig wordt het vakantiegeld ook lang niet altijd meer aan vakantie uitgegeven. Toch lijkt het flexibel uitbetalen van loon op gespannen voet te staan met de manier waarop in Nederland naar dit soort zaken wordt gekeken."

Bruine envelop

Toen Lafeber enkele jaren geleden stage liep op Curaçao, kreeg hij maandelijks zijn loon contant uitbetaald in een bruine envelop. “Dat gebeurde in Nederland vroeger ook; daarom heten bruine enveloppen ook wel loonzakjes. De huidige technologie maakt het mogelijk om de salarisuitbetaling ook per dag of week uit te betalen, dus in die zin is het niet gek dat we hier nu over nadenken. En ik kan me voorstellen dat het voor bepaalde groepen – met name jongeren – aantrekkelijk is, omdat zij minder in maandcycli leven van huur of hypotheek en vaste lasten, en hun inkomsten en uitgaven vaak meer op weekbasis benaderen.”

Evengoed vraagt Lafeber zich af of de apps die een frequentere loonuitbetaling mogelijk maken, echt een uitkomst vormen. “Ik denk dat mensen hun zelfbeheersing wat betreft het uitgeven van geld vaak overschatten. Denk aan de kostwinner die na uitbetaling van z’n loon met de bruine envelop naar de kroeg ging. Een bijkomend nadeel is dat niet alle apps die deze service aanbieden gratis zijn. “In sommige gevallen zou het om 6 dollar per transactie gaan. Als je elke dag een deel van je salaris opneemt, tikken die transactiekosten toch aan. Dan komt de werknemer die rood staat van de regen in de drup. Daarom komt het op me over als symptoombestrijding. In Amerika is men meer gebaat bij een verhoging van het minimumloon of uitbreiding van het sociale vangnet.”

Modernisering
Al met al is het nogal wat als je van een systeem dat gebaseerd is op maandelijkse salarisuitbetaling, overstapt op een frequentere uitbetaling, concludeert Lafeber. “Er valt zeker wat te zeggen voor modernisering, zoals met de flexibele uitbetaling van vakantiegeld, maar we moeten de rust die een vast maandelijks inkomsten- en uitgavenpatroon biedt ook niet onderschatten. Zo’n patroon vergemakkelijkt de financiële planning. Het geeft een bepaalde rust als je weet dat je salaris op de 23ste van de maand wordt uitbetaald en kort daarop de maandelijkse afschrijvingen van huur of hypotheek en andere vaste lasten volgen. Daarna weet je wat je overhoudt voor boodschappen of andere uitgaven. Daaraan tornen vraagt wel het nodige van iedereen. Als een dagelijkse of wekelijkse salarisuitbetaling al in Nederland wordt toegestaan, zou het dan ook gepaard moeten gaan met de nodige financiële educatie, zonder dat er sprake hoeft te zijn van betutteling.”