Wordt de ‘EU Inc.’ een gamechanger voor de Europese concurrentiekracht?

Als het aan de Europese Commissie ligt, wordt het binnenkort mogelijk een bedrijf op te richten voor meerdere EU-lidstaten tegelijk. Dit zou de interne markt en daarmee ook de Europese concurrentiekracht moeten verbeteren. Gaat deze maatregel inderdaad het verschil maken voor Europa? We bellen erover met Johan Barnard (Head International Public Affairs bij APG).

De plannen voor een zogeheten EU Inc. staan bekend als een 28ste regime. Wat houdt dat precies in?

“Als je in Nederland een bedrijf opricht, heb je te maken met het Nederlandse vennootschapsrecht. Zo hebben alle 27 Europese lidstaten hun eigen nationale regels voor het oprichten van een onderneming. Omdat het harmoniseren van al die nationale regelgeving niet mogelijk blijkt, is nu het idee om er een zogeheten 28ste regime naast te zetten. Dat behelst een Europees georganiseerde ondernemingsvorm, de EU Inc., naast de bestaande nationale vennootschapsvormen zoals de Nederlandse BV of NV. Een EU Inc. die volgens de Europese regels is opgericht, kan dan eenvoudiger grensoverschrijdend opereren binnen de EU. Ook is het de bedoeling dat zo’n onderneming zeer eenvoudig, tegen heel lage kosten en erg snel kan worden opgericht.

Door het Europese regime naast de nationale regelgeving te plaatsen en niet in plaats van, is het voor lidstaten makkelijker te accepteren. Ze hoeven hun eigen wetgeving op dit vlak dan niet op te geven. Al is dat maar ten dele waar, want als het Europese alternatief zo aantrekkelijk is, waarom zou je dan nog een Nederlandse BV of Ierse LTD oprichten? Maar maak je de Europese BV daarentegen niet aantrekkelijk genoeg, dan blijft dit idee een papieren tijger. Deze maatregel is voor de Europese Commissie daarom een balansoefening.”

Hoe ligt dit voorstel in de lidstaten?
“Recent schreven de ministers van Financiën van de zes grootste economieën van de EU – Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen en Nederland – een open brief waarin ze een aantal maatregelen bepleitten die moeten leiden tot de spaar- en investeringsunie. Voorheen stond die bekend als de kapitaalmarktunie, maar het doel is hetzelfde: het creëren van één Europese financiële ruimte voor sparen en beleggen. Een EU Inc. vormt daarin een kroonjuweel. Een punt is alleen wel dat de ministers van Financiën niet over het vennootschapsrecht gaan; dat is het terrein van hun collega’s op Justitie. En het is nog maar de vraag of die net zo enthousiast zijn. Enige voorzichtigheid over de haalbaarheid is sowieso op z’n plek, want er moet nog over veel ingewikkelde zaken en technische details worden onderhandeld, waaronder de besluitvormingsprocedure.”

Het idee achter de maatregel is dat de EU aantrekkelijker wordt voor onder meer Europese start- en scale-ups, die nu in hun uitbreiding worden beperkt en daarom vertrekken naar de Verenigde Staten. In hoeverre zal deze maatregel economisch effect hebben?

“De focus lijkt nu inderdaad te liggen op kleine innovatieve start-ups en scale-ups. Dat lijkt verstandig, want zij vormen voor de toekomst mogelijk het grootste belang. Als de EU Inc. inderdaad tot stand komt, zou het een gamechanger kunnen worden. Daar zeg ik meteen bij dat er wel wat meer moet gebeuren wil de Europese interne markt een serieus alternatief worden voor de Amerikaanse markt. Een Europese ondernemer met een briljant idee denkt nu nog vaak: ‘ik moet naar Amerika’. En zolang de Amerikaanse kapitaalmarkt veel groter is dan die van Europa, zal dat nog wel even zo blijven. Maar stel dat de Europese markt nu nog tien belemmeringen kent, dan wil dat niet zeggen dat je dan maar niets doet.

Wat wij hier in Europa moeten doen, is rustig blijven ademhalen en de kansen voor Europese ondernemers steeds verder verbeteren. Idealiter gebeurt dit in samenhang met andere maatregelen die vallen onder de spaar- en investeringsunie, waaronder een pakket van afgelopen november dat over aanvullende pensioenen in de tweede en derde pijler gaat. Met name pensioenfondsen kunnen namelijk aanzienlijk bijdragen aan langetermijninvesteringen en economische groei in Europa.

Maar op zichzelf vormt de mogelijkheid van een EU Inc. ook al een grote stap. En zelfs als er aanvankelijk maar weinig EU Incs worden opgericht, kan dat aantal omhooggaan als de wetgeving gaandeweg wordt verbeterd en de Europese BV de standaard wordt. Het idee van een Europese rechtsvorm kent overigens meerdere interessante aspecten, zoals een snellere afwikkeling van een faillissement, die voor beleggers aantrekkelijk kan zijn. Dat de Commissie hier duidelijk inzet op meer ondernemerschap en daarbij probeert ook beleggers te helpen, is in ieder geval precies de richting waar het met de EU heen moet.”

Wat zijn de gevolgen als dit voorstel strandt in het Europees Parlement of de lidstaten?
“De Europese Commissie presenteert het alsof er geen alternatief voor bestaat, ook omdat er veel politiek krediet met deze maatregel is gemoeid. Mocht de maatregel in het Europees Parlement of de lidstaten sneuvelen of te ver worden uitgekleed, dan is de reputatieschade groot en staan de criticasters alweer klaar om te roepen dat de EU niet werkt. Maar jezelf de put in praten, is zelden een goede manier om economische groei te bewerkstelligen. De Europese interne markt kent nu eenmaal periodes waarin het tij meezit en waarin het tegenzit, maar uiteindelijk neigt hij toch steeds naar verdere eenwording. De oprichting van het 28ste regime dat een EU Inc. regelt, zou daarin een belangrijke mijlpaal zijn. Ik ben zelf niet zo pessimistisch over de haalbaarheid van dit plan, zeker niet op wat langere termijn en in verschillende stappen. Maar ik behoor ook niet tot de groep die denkt dat het paradijs aanbreekt als deze maatregel erdoorheen komt. Laten we gewoon stap voor stap doen wat haalbaar is.”