Wat betekent geopolitieke onzekerheid voor internationale beleggers?

Het gewelddadig neerslaan van de Iraanse opstand, een Amerikaanse president die z’n oog laat vallen op andere landen, de zich voortslepende oorlog in Oekraïne: de wereld bevindt zich in een periode van toenemende internationale spanningen, met groot menselijk leed tot gevolg. Het leidt ook tot de vraag wat geopolitieke onzekerheid betekent voor internationale beleggers. We vragen het Thijs Knaap, hoofdeconoom bij APG.

Bestaat er een beproefde methode voor beleggers in dit soort situaties?

“In het algemeen doen we niets anders dan normaal: beleggen is nu eenmaal omgaan met risico’s. Het kan slechter gaan dan verwacht, maar ook beter. We stellen onszelf altijd de vraag of het tijd is om ergens in of uit te stappen. In die zin moeten internationale beleggers goed kunnen omgaan met risico’s, ook als die worden veroorzaakt door internationale spanningen. Dat is ook het geval, maar vooral als we de tijd hebben om te kijken hoe de vork in de steel zit. Er zijn natuurlijk landen waar nooit wat aan de hand is, denk aan Noorwegen of Zweden, maar ook regio’s waar het zelden rustig is, zoals het Midden-Oosten. De theorie achter beleggen zegt dat landen met een hoog risico op een explosieve situatie een hogere risicopremie kennen. Met andere woorden: de belegger wil gecompenseerd worden voor het genomen risico. Als je belegt in een land waar nooit iets gebeurt, dan ontvang je rendement. Maar bij een belegging in een land waar continu spanning heerst, bestaat het risico dat je je geld niet terugkrijgt. Gemiddeld genomen krijg je op zo’n risicovolle belegging een hoger rendement dan op een ‘veilige’ investering.”

Maar beleggers zullen niet altijd de tijd hebben om een situatie in te schatten.
“Hierbij gaan we inderdaad uit van de ideale situatie, waarbij je weet hoe hoog het risico is. Het is in de praktijk veel lastiger om het uitbreken van een oorlog of het terugkeren van vrede te voorspellen. Blijf je in spannende tijden zitten op je plek en incasseer je dan de risicopremie? De ervaring leert dat het vaak niet goed afloopt voor beleggers die aan het risico proberen te ontsnappen. Vaak stappen zij te vroeg uit en te laat weer in. Doorgaans lopen geopolitieke spanningen ook met een sisser af, en kunnen we ze ons na een paar jaar niet meer herinneren.”

Maakt het ook nog uit om wat voor type belegging het gaat?

“Geopolitieke spanningen en zeker oorlog doen wel wat met aandelen. Dat blijkt als we naar de S&P kijken - de bekende aandelenindex van de Verenigde Staten - tijdens de Golfoorlog. In de nacht van 16 op 17 januari 1991 vielen de eerste bommen op Bagdad. Aan de vooravond van die oorlog daalde de S&P met zo’n 3 à 4 procent. Al binnen een paar dagen werd echter duidelijk dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten de Iraakse strijdkrachten uit Koeweit zouden verdrijven, en schoten de beurskoersen weer omhoog. Als je je aandelen aan het eind van 1990 had verkocht wegens de spanningen in de Golfregio, had je jezelf het koersverlies bespaard, maar óók het herstel. Onderzoek bevestigt dat aandelen gemiddeld met zo’n 3 à 4 procent dalen bij dit soort situaties, maar daarna vaak met het dubbele percentage weer stijgen als het tot een goed einde komt.

De consensus is overigens dat wanneer je je zorgen maakt om internationale spanningen, aandelen een veiligere belegging vormen dan obligaties. Ondanks dat die laatste categorie doorgaans als de veiligste optie geldt omdat je je ingelegde geld dan terugkrijgt. Maar dat is na een oorlog vaak minder waard dan ervoor, terwijl aandelenkoersen meestal weer opveren. Twee bekende voorbeelden zijn Duitsland en Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog. De waarde van obligaties daalde toen met 95 procent en aandelen doken 90 procent in de min. Maar de aandelenkoersen van bedrijven als BMW en Mitsubishi stegen na de oorlog weer, waardoor beleggers hun geld terugkregen, terwijl de houders van staatsobligaties van die twee landen nooit meer wat van hun geld terugzagen. Opvallend is dat ook fysieke beleggingen zoals vastgoed en infrastructuur, ondanks de vernietiging die een oorlog altijd met zich meebrengt, in waarde stijgen. Dat komt omdat wat nog wel overeind staat, meer waard wordt.” 

Toen Europese landen naar aanleiding van de Russische dreiging besloten fors in defensie te investeren, schoten de koersen van defensiebedrijven omhoog. Wat zijn nog meer uitschieters?

“Defensieve aandelen, dus van bedrijven die ongeacht de omstandigheden stabiel presteren, zijn een bekend voorbeeld. Daarentegen lopen bedrijven met lange waardeketens die door verschillende landen of continenten lopen een hoger risico. De klassieke vluchtheuvels voor beleggers in tijden van oorlog zijn olie, goud en de dollar. De macht van de Amerikaanse munt is vooral gebaseerd op het vertrouwen in instituties in de VS. Dat maakt de huidige tijd zo spannend en verwarrend, omdat juist die instituties ter discussie staan door het beleid van president Donald Trump. Het is dus zaak je aannames tegen het licht te blijven houden, ook beleggingen die altijd als veilig bekendstonden. De geschiedenis leert in ieder geval dat de belegger die geduld betracht en ook in slechte tijden op zijn plek blijft of zelfs bijkoopt, er vaak het beste uitkomt.”