Gaat machtsconcentratie grote beleggers ten koste van duurzaamheid?

Gepubliceerd op: 30 juni 2022

Actuele kwesties op het gebied van economie, (verantwoord) beleggen, pensioen en inkomen: iedere week geeft een expert van APG een helder antwoord op de vraag van de week. Deze keer: Hoofd Responsible Investment Capital Markets & RI Communications Anna Pot over de vraag of het toenemende gewicht dat vermogensbeheerders in de schaal leggen, ten koste gaat van duurzaamheid.

 

“Het aandeelhouderslandschap verandert, langzaam maar revolutionair,” schreef Volkskrant-columnist Peter de Waard een maand geleden. “Bij elke stap komen aandelen in handen van een kleinere groep beleggers die verder afstaan van de ondernemingen waarin zij hun geld steken.” Vroeger waren aandelen vooral in het bezit van rijke families, die jaarlijks hun stem uitbrachten op de aandeelhoudersvergadering, schrijft De Waard. Vanaf de jaren zeventig kwam een nieuw soort grootaandeelhouder op, zoals banken, verzekeraars en later ook pensioenfondsen. Die besteden hun beleggingen tegenwoordig deels weer uit aan grote vermogensbeheerders zoals BlackRock, State Street en Vanguard. En die doen vooral aan indexbeleggen, stelt hij. Zij selecteren dus zelf geen aandelen maar volgen in plaats daarvan een beursindex, en zijn daardoor minder betrokken als aandeelhouder. Gaat deze vorm van passief beleggen dan niet ten koste van duurzaamheid?

Verantwoord beleggen
Volgens Anna Pot hoeft dat niet per se het geval te zijn. “Deze grote partijen beginnen steeds meer duurzaam te beleggen. Ze investeren ook meer en meer in eigen teams die zich specifiek richten op de verantwoord beleggingscriteria van hun beleggingen. Bij de investeringen die ze doen voor hun klanten, zoals pensioenfondsen, nemen ze daarom ook in toenemende mate duurzaamheidsoverwegingen mee. Het is een positieve trend dat deze grote vermogensbeheerders eraan bijdragen dat wereldwijd een steeds groter vermogen duurzaam wordt belegd.”

APG lanceerde recent het indexproduct iSTOXX APG World Responsible Investment Index, dat wordt beheerd door BlackRock. “Dit indexproduct wordt niet actief beheerd als het gaat om rendement en risico, wat de kosten laag houdt. Er wordt wél actief gestuurd op duurzaamheid door verschillende filters toe te voegen, afhankelijk van de wensen van de klant. Voorbeelden van deze filters zijn het uitsluiten van bepaalde producten, het alleen investeren in voorlopers op het gebied van ESG, het verminderen van de CO2-voetafdruk en het toevoegen van duurzame ontwikkelingsinvesteringen (SDI’s). De markt zou dit soort beleggingen dan ook niet moeten classificeren als traditionele indexproducten. Deze producten vormen een heel nieuwe categorie op zichzelf. Je zou ze ‘verantwoorde index-producten’ kunnen noemen.”

We moeten alert blijven dat indexbeleggen geen slap aftreksel wordt van duurzaam beleggen

Trend
Dat duurzaamheid ook bij de grootste vermogensbeheerders in belang toeneemt, heeft volgens Pot verschillende oorzaken. “Ten eerste vraagt de klant erom. Meer en meer institutionele beleggers zoals pensioenfondsen willen duurzaam beleggen. En ook bij de jongere generatie particuliere beleggers ontstaat meer vraag naar duurzame beleggingsproducten. Ten tweede is er de rol van wetgeving. Zo is in Europa de Sustainable Finance Disclosure Regulation geïntroduceerd, dat grote beleggers verplicht te rapporteren over de mate waarin ze duurzaam beleggen. Ten derde is het zo dat de markt zich heeft ontwikkeld en nu meer mogelijkheden biedt voor duurzaam beleggen. Er zijn bijvoorbeeld steeds meer data beschikbaar over de ESG-prestaties van bedrijven. Dat maakt het voor de grote vermogensbeheerders makkelijker de stap naar duurzaam beleggen te maken.”

Wat Pot wel als een zorgelijke ontwikkeling ziet, is dat er bij indexbeleggen geen of in ieder geval minder sprake is van een dialoog met de bedrijven waarin wordt geïnvesteerd. “En dat is wat nodig is. Als je als vermogensbeheerder wil bijdragen aan de transitie naar meer duurzaamheid, dan doe je dat niet alleen door aandelen te kopen maar ook door te investeren in dialoog, om zo bedrijven aan te zetten tot een duurzamere koers.”

Dialoog
Dat de financiële macht zich wellicht bij de grootste vermogensbeheerders concentreert, hoeft niet ten koste te gaan van duurzaamheid, concludeert Pot. “Het is een positieve trend dat er een toename is in duurzame beleggingen. En dat de indexbeleggers dat via indexbeleggen goedkoop aanbieden, helpt daarbij. Maar we moeten wel alert blijven dat indexbeleggen geen slap aftreksel wordt van duurzaam beleggen. Actief aandeelhouderschap houdt volgens ons in dat je je verdiept in de duurzaamheidsprestaties van bedrijven, waar nodig de dialoog aangaat en geïnformeerd stemt op aandeelhoudersvergaderingen. De actieve dialoog die wij met bedrijven voeren om samen te werken aan een duurzamere koers is en blijft nodig. Om te zorgen dat die dialoog blijft bestaan, is het nodig dat we kritisch blijven op de duurzaamheidsprestaties van bedrijven. Daarnaast is het belangrijk dat we onze aanpak van actieve langetermijnbetrokkenheid bij ondernemingen promoten bij andere institutionele beleggers. Zo kunnen we er samen voor zorgen dat duurzaamheid hoog op de agenda blijft staan.”